ابزار خوبی خریدهاید؛ آیا سازنده باید کتاب اسرار فنون رزمی را هم ضمیمه کند؟
برخی در دل انتظاری سادهلوحانه دارند: همین که ابزار خوبی خریدند، سازنده هم طبعاً باید یک دفترچهٔ راهنمای کامل و مفصل همراه آن بدهد و بهتر است یک «کتاب اسرار فنون رزمی» دربارهٔ «چگونه این ابزار را در حد اعجاز به کار ببریم» هم روی آن بگذارد (در داستانهای رزمی چینی، کتاب اسرار فنون رزمی دستنوشتهای پنهانی است که رازهای نهایی یک سبک رزمی را در بر دارد).
در واقع کافی است چند نمونهٔ رایج از زندگی روزمره بیاوریم تا این توهم خودبهخود فرو بریزد:
- اگر هواپیمایی به ارزش بیش از صد میلیون دلار تایوان بخرید، آیا سازنده کتاب اسراری با عنوان «چگونه خلبانی واجد شرایط شویم» همراه آن میدهد؟
- اگر ابرخودرویی به ارزش ده میلیون دلار تایوان بخرید، آیا سازنده کتاب اسراری با عنوان «چگونه رانندهٔ مسابقات اتومبیلرانی شویم» همراه آن میدهد؟
- اگر خودرویی به ارزش یک میلیون دلار تایوان بخرید، آیا سازنده یک دورهٔ کامل و رایگان آموزشگاه رانندگی را هدیه میدهد؟
- اگر دریلی برقی به ارزش بیش از ده هزار دلار تایوان بخرید، آیا سازنده کتاب اسرار فنی با عنوان «چگونه سوراخها را صاف و تمیز بزنیم» همراه آن میدهد؟
اگر هیچکدام از اینها همراه کالا نمیآید، پس چرا کسی خیال میکند که با خریدن نرمافزاری به قیمت چند هزار دلار تایوان باید کتاب اسراری هم هدیه بگیرد که او را به یک استاد تبدیل کند؟ واقعیت این است که وجود یک آموزش پایه که به شما بگوید نرمافزار را چطور باز کنید و آن دکمهها تقریباً به چه کاری میآیند، در عمل خودش دستاورد خوبی به شمار میآید.
اگر میخواهید ابزاری را واقعاً خوب یاد بگیرید، نخستین گام همین است که این توهم را از میان بردارید. کسانی که دانش خود را به اشتراک میگذارند البته سزاوار سپاساند، اما باید یک چیز را فهمید: اینکه محتوایی به اشتراک گذاشته شدهاست به این معنا نیست که آن دانش در آغاز برای خود کسی که آن را به اشتراک گذاشته هم رایگان به دست آمده باشد. بسیاری از آن دانش تنها با صرف وقت و پول و حتی پس از رفتن به بیراهههای فراوان انباشته شدهاست. اگر کسی حتی همین اندازه را هم درک نکند و تمام روز در این خیال زندگی کند که «دانش باید رایگان به اشتراک گذاشته شود»، در پایان چیزی که یاد میگیرد احتمالاً فقط همان چیزهای رایگان خواهد بود.
به همین منطق، کسی که در انجمنها همیشه نقش «دستدراز» (کسی که بهجای تلاش خودش همه چیز را از دیگران میخواهد) را بازی میکند، معمولاً از این راه چیز بیشتری به دست نمیآورد. در بیشتر موارد، آنچه با دست دراز خود میگیرید همان تفالههایی است که دیگران نمیخواستند و بیاعتنا دور انداختهاند، اما شما آن را گنج میپندارید.
ابزار هر قدر هم خوب باشد، باز هم فقط یک ابزار است. آنچه واقعاً تعیین میکند تا کجا میتوانید پیش بروید این است که آیا حاضرید برای تسلط بر آن وقت بگذارید یا نه، و با چه نگرشی به دانشی که دیگران به اشتراک میگذارند نگاه میکنید.