Yetersiz örnekleme, aşırı örnekleme ve Drizzle
Yıldızların görünümü aslında kameranın pikselleri ile teleskopun odak uzaklığı arasındaki uyum ilişkisini yansıtır. Bu uyum ilişkisinin adı “örnekleme” (sampling); fazla kaba da olsa fazla ince de olsa yıldızların üzerinde izini bırakır. Bu yazıda yetersiz örnekleme (under sample), aşırı örnekleme (over sample) ve yetersiz örnekleme durumunda işe yarayan Drizzle ele alınıyor.
Örneklemeyi yıldızlardan okumak: kare yıldızlar vs şişkin yıldızlar
Aynı kamera, farklı odak uzaklıklarına sahip sistemlere takıldığında bambaşka görünen yıldızlar verir:
- Yetersiz örnekleme (under sample): örneğin FSQ-106’nın Ha kanalı; CCD pikselleri göreli olarak fazla büyük olduğu için yıldızlar kare biçimli (blocky star) hale gelir.
- Aşırı örnekleme (over sample): aynı kamera CDK24’e takıldığında, L kanalındaki yıldızlar bu kez çok şişkin (bloated star) olur.
Bu ikisi, kameranın piksel boyutu ile sistemin odak uzaklığı arasındaki uyumsuzluğun iki uç yönüdür.
Drizzle: yetersiz örneklemede kaybolan ayrıntıyı geri kazanmak
Yetersiz örneklemenin yol açtığı kare yıldızlar Drizzle Integration ile iyileştirilebilir. Ama Drizzle’ı her yerde gelişigüzel kullanamazsınız; üç koşulu vardır:
- Kare sayısı yeterince fazla olmalı.
- Verinin kendisi yetersiz örneklemede (under sample) olmalı.
- Çekim sırasında Dither (kareler arası küçük kaydırma) yapılmış olmalı.
Bir de kullanımla ilgili şu noktaya dikkat edin: PixInsight’taki Drizzle Integration’ı kullanmadan önce bir kez Image Integration çalıştırmayı unutmayın; Drizzle ancak o zaman doğru temel veriye kavuşur.
Yaygın bir yanlış anlama: L kanalındaki yıldızların büyük olması ille de örnekleme sorunu değildir
Bu vesileyle sık yanlış anlaşılan bir olguyu da açıklığa kavuşturayım. Monokrom kameraya geçen bir meraklı, L kanalındaki yıldızların hep büyük kaldığını, odak tekerleğini çevirse de gözle görülür biçimde küçülmediğini düşünüyordu; bu yüzden odaklamada ya da örneklemede bir sorun olduğunu sanıyordu. Ben iki ayrı sistemin verisini karşılaştırdım — biri CDK 17″ ile alınmış aşırı örneklenmiş veri, diğeri TOA130 ile alınmış yetersiz örneklenmiş veri; görüntülerin hepsi tek kare beş dakikalık pozlar.
Sonuç şunu gösteriyor: parlaklık (L) kanalının enerjisinin görece güçlü olması dışında, yıldızların boyutu aslında RGB kanallarındakinden pek de büyük değil; LRGB yıldızlarının PSF’si ilke olarak aynı türe giriyor. (Belirtmeye değer: ilk sette Ha ile LRGB yıldızları farklı türlerdendi.) Yani L yıldızlarının büyük görünmesi çoğu zaman yalnızca sinyalinin güçlü olmasından ve germeden sonra göze çarpmasından kaynaklanır; ille de örnekleme ya da odaklama sorunu değildir.
