Từ “chạy được là tốt rồi” đến “dám sửa và làm cho chạy”: nhật ký một tháng lập trình của một tay mơ
Xin nói rõ trước: tôi không phải kỹ sư phần mềm, và những chuyện lập trình tôi nói ở đây thực ra đều là cái gọi là Vibe Coding, cái kiểu cứ đi theo cảm giác.
Gần đây, để công việc trôi chảy hơn một chút, tôi vẫn liên tục phát triển những công cụ nhỏ của riêng mình. Hai hôm nay tôi làm ba việc: bắt đầu sao lưu bằng Git, sửa vài bug trong logic chương trình, và kết nối một mô hình AI mới.
Khó nhất không phải cú pháp, mà là “biến điều bạn muốn thành mã nguồn”
Sau một tháng, điều tôi thấm nhất là — chỗ khó nhất của việc viết chương trình thực ra không phải cú pháp, mà là chuyển “rốt cuộc bạn muốn gì” thành “mã nguồn cụ thể”.
Chẳng hạn, nói “sửa bug” thì nghe rất đơn giản, nhưng trước khi thực sự bắt tay vào làm, bạn phải tự hỏi mình cả đống câu hỏi:
- Có nên lưu lại trước không?
- Có nên mở một nhánh (branch) mới không?
- Khi nào thì kiểm thử? Mà kiểm thử thế nào?
- Sửa xong rồi thì thế nào mới được tính là “xong”?
- Có nên tiện tay gắn luôn một số hiệu phiên bản không?
Thực ra đây đều không phải vấn đề lập trình, mà là vấn đề “thói quen làm việc”. Bộ quy trình này có lẽ rất phổ biến trong ngành, nhưng với một người mới học lập trình thì đúng là một cơn ác mộng.
Vài điều nhỏ tôi học được
Trong một tháng này, tôi học được vài điều nhỏ, xin chia sẻ với những người mới như tôi:
- Dựng sẵn tấm khiên bảo vệ đã, rồi hãy nghịch thoải mái. Dùng Git để quản lý phiên bản, thì dù có sửa hỏng bét, ba mươi giây là quay lại được quá khứ, yên tâm như có điểm lưu trong game.
- Mỗi lần chỉ làm một việc. Đừng bao giờ “tiện tay sửa thêm một dòng”, vì điều đó sẽ khiến bạn của tương lai muốn đập đầu vào tường.
- Chậm là chuyện bình thường. Cả một buổi chiều mới xong đúng một tính năng nhỏ? Đúng, đó chính là chuyện thường ngày. Mấy bài hướng dẫn cấp tốc kia phần lớn đang lừa bạn đấy.
- Viết ghi chú cho chính bạn trong tương lai. Nếu không, lần sau quay lại xem, bạn sẽ tưởng đây là chương trình do người khác viết. (Thôi được, chương trình này đúng là do AI viết thật.)
Từ “chạy được là tốt rồi” đến “dám sửa và làm cho chạy”, thứ nằm ở giữa có lẽ chính là những thói quen làm việc trông thì chẳng có gì nổi bật, vậy mà phải bù đắp từng cái một.