Dùng AI thì không cần mặt nạ nữa sao? Bắt đầu từ hiện tượng giả trên sao do NXT gây ra

Bài viết này được tổng hợp từ ghi chép năm 2023; một số công cụ hoặc quy trình đã có cập nhật, bạn hãy lưu ý khi đọc.

Theo truyền thống, các process có thể làm hỏng sao thật ra không ít, chẳng hạn khử nhiễu, deconvolution, sóng con (Wavelet), LHE, v.v. Cũng vì thế, trước đây khi dùng những process này, chúng ta thường phải làm trước một mặt nạ sao để ngăn các ngôi sao bị phá hỏng.

Kể từ khi các process liên quan đến AI xuất hiện, chuyện sao bị phá hỏng đã giảm đi khá nhiều. Các process tách sao cho phép chúng ta loại bỏ sao trước rồi chỉ tăng cường riêng phần nền. Tuy nhiên, không phải process nào cũng hoàn tất được trên ảnh đã tách sao — chẳng hạn deconvolution cổ điển thường phá hỏng lõi của những ngôi sao có PSF không chính xác. Tất nhiên, vấn đề này có vẻ đã được giải quyết kể từ khi BXT xuất hiện.

Vậy có phải cứ có AI là không cần đến mặt nạ nữa? Một trải nghiệm gần đây của tôi đã cho câu trả lời phủ định.

Vấn đề: NXT làm hỏng tâm sao ở trạng thái tuyến tính

Khi phát hiện những tấm ảnh xử lý gần đây đều có vấn đề ở tâm sao trong trạng thái phi tuyến, tôi đã lần ngược lại một số bước và cuối cùng tìm ra câu trả lời.

NoiseXTerminator (NXT), với tư cách công cụ khử nhiễu AI thế hệ mới, lấy điểm mạnh chính là tự động nhận diện nhiễu mà không ảnh hưởng đến các phần khác của ảnh. Nhờ được huấn luyện bằng mô hình AI, process này quả thực làm rất tốt. Tuy nhiên, tôi phát hiện nếu dùng process này ở trạng thái tuyến tính, nó sẽ gây ra những vấn đề khác nhau ở tâm của sao màu và sao luminance; hơn nữa vấn đề này không rõ ràng, thường phải sau khi kéo giãn phi tuyến mới nhận ra được.

• Sao màu: các pixel ở lõi của những ngôi sao sáng hơn bị sửa đổi (như ở giữa hàng trên của hình). Sau khi kéo giãn phi tuyến, tình trạng này hiện ra thành những hiện tượng giả (artifact) có màu kỳ lạ.
• Sao luminance: thông thường lõi sao là chỗ sáng nhất, nhưng sau khi dùng NXT, độ sáng ở tâm sao lại giảm xuống, khiến vùng xung quanh sáng hơn cả tâm và lõi sinh ra hiện tượng star fade (như hàng dưới của hình). So với sao RGB thì vấn đề này ít lộ hơn, nhưng trên những ngôi sao sáng vừa vẫn nhận ra được.

Giải pháp: AI cũng cần mặt nạ

Trước đây vì chưa tìm ra nguyên nhân, tôi luôn phải sửa lõi sao ở bước cuối trong Photoshop bằng công cụ Patch Tool, còn với phần luminance thì nâng nhẹ vùng sáng để tâm sao sáng lên.

Bây giờ khi đã tìm ra gốc rễ, cách làm của tôi là: khi dùng NXT, ít nhất hãy kết hợp một mặt nạ sao (hoặc mặt nạ đối tượng vùng sáng), giống hệt như với khử nhiễu cổ điển.

Vấn đề này tôi đã báo cho Russell Croman. Trước khi nó được khắc phục, khi dùng NXT tôi khuyên bạn nên kèm theo mặt nạ. Tôi cũng khuyên bạn thử xem lại những tấm ảnh bạn từng dùng NXT, kiểm tra xem có xuất hiện tình trạng tương tự hay không.