Chụp nguyệt thực toàn phần bằng camera đơn sắc: căn chỉnh RGB thủ công và tích hợp
Chụp nguyệt thực toàn phần bằng camera đơn sắc thì chỗ khó nhất chính là phải căn chỉnh các kênh RGB bằng tay — nhất là khi bạn còn định tích hợp nữa. Trong quá trình nguyệt thực diễn ra, độ sáng và màu sắc của Mặt Trăng thay đổi nhanh, ba kính lọc lại được chụp vào những thời điểm khác nhau, nên việc căn chỉnh phiền phức hơn nhiều so với một mục tiêu bầu trời sâu thông thường. Bài này lấy việc xử lý “dải xanh lam” của nguyệt thực toàn phần tại Chile hồi tháng 5 năm 2022 làm ví dụ để bàn về chuyện đó.
Dải xanh lam: một đoạn xanh ngắn giữa vùng nửa tối và vùng bóng tối
Trước hết xin nói vì sao mục tiêu chụp lần này lại đặc biệt. Với nguyệt thực toàn phần tại Chile ngày 16 tháng 5 năm 2022, tôi chọn một bộ ảnh RGB quanh lúc pha toàn phần diễn ra để xử lý. Ngay thời điểm chụp, Mặt Trăng vừa vặn nằm giữa vùng nửa tối và vùng bóng tối của Trái Đất, nên trên bề mặt Mặt Trăng hiện lên một đoạn màu xanh lam ngắn — đó chính là cái gọi là “dải xanh lam”.
Lần xử lý đầu tiên tôi chọn bộ này (R 0,5 giây lúc 3:28, G 3,5 giây lúc 3:33, B 10 giây lúc 3:37). Về sau tôi thấy kết quả hình như có chút vấn đề (và cũng nhờ một người bạn cùng sở thích chỉ ra), nên đổi sang một bộ ảnh RGB khác chụp lúc pha toàn phần sắp kết thúc để làm lại — R 4 giây, G 4 giây, B 15 giây (4:37–4:38 UTC).
Nhân đây xin nêu một thực tế của việc chụp nguyệt thực bằng camera đơn sắc: số giây phơi sáng của từng kênh khác nhau (ánh sáng xanh lam yếu hơn nên kênh B thường phải phơi lâu hơn), thời điểm chụp cũng khác nhau, và tất cả những điều đó đều phản ánh vào khâu căn chỉnh và tổ hợp về sau. Thiết bị gồm Planewave CDK 17″, SBIG STXL 11002 (có AOX), Paramount ME; phần xử lý dùng PixInsight, Photoshop và RegiStax6. (Về bối cảnh thiên văn của dải xanh lam, bạn có thể tham khảo riêng các tài liệu giải thích hiện tượng thiên văn này.)
Căn chỉnh thủ công, tích hợp và hiện tượng sao kéo thành vệt
Vậy còn tích hợp thì sao? Trong một lần chụp nguyệt thực toàn phần khác, tôi cho mỗi kênh trong ba kênh tích hợp 10 tấm, kết quả cũng coi như thành công.
Tuy nhiên, dùng camera đơn sắc chụp RGB vào những thời điểm khác nhau rồi tích hợp sẽ gặp một hiện tượng điển hình: các sao sẽ bị kéo thành vệt. Vì Mặt Trăng chuyển động so với các sao nền, nên khi bạn lấy bề mặt Mặt Trăng làm chuẩn để căn chỉnh và tích hợp, các sao nền sẽ bị kéo dài thành đường; hơn nữa, do ba kênh được chụp vào những thời điểm khác nhau nên thứ kéo ra còn là đường ba màu. Lần đó vì Sao Thiên Vương ở quá xa nên tôi không xử lý thêm những sao bị kéo thành vệt ấy, cứ để một đường ba màu nằm lại ở góc dưới bên phải khung hình.
Điều này thật ra làm nổi bật đánh đổi cốt lõi khi tích hợp ảnh nguyệt thực chụp bằng camera đơn sắc: căn chỉnh được bề mặt Mặt Trăng thì không căn chỉnh được các sao nền, chỉ có thể chọn một trong hai làm chuẩn. Muốn giữ được chi tiết bề mặt Mặt Trăng thì thường chỉ còn cách chấp nhận vệt kéo của các sao nền, hoặc xử lý riêng về sau. Có luyện cho vững kỹ năng nền tảng là căn chỉnh RGB thủ công thì mới xử lý ổn định được những mục tiêu kiểu này.