NGC 1291

NGC 1291

این کهکشان شمارهٔ دیگری هم دارد: NGC 1269. کهکشانی حلقوی و میله‌ای است در صورت فلکی جوی (Eridanus) که حدود 33 میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد. برجسته‌ترین ویژگی آن ساختار میلهٔ ستاره‌ای (bar) در مرکز است که حلقه‌ای بیرونی گرداگرد آن را فرا گرفته و به آن ظاهری یگانه همچون «چرخ پره‌دار» بخشیده‌است. از آنجا که هم‌زمان هم هستهٔ کهکشانی بالغ دارد و هم نواحی ستاره‌زایی جوان در ناحیهٔ حلقه، اخترشناسان آن را در مرحلهٔ گذار از کهکشان مارپیچی به کهکشان عدسی‌شکل (lenticular galaxy) می‌دانند و از همین رو نمونه‌ای کلاسیک از «کهکشان گذار» به شمار می‌آید.

NGC 1291 حدود 12 میلیارد سال سن دارد؛ ستارگان اصلی آن در برآمدگی مرکزی گرد آمده‌اند، حال آنکه در حلقهٔ بیرونی همچنان فعالانه ستارگان تازه‌ای شکل می‌گیرند و این خوشه‌های ستاره‌ای آبی و جوان در رصدهای فرابنفش و فروسرخ نمایان می‌شوند. بنا بر تصویرهای فروسرخ Spitzer، جرم غبار سرد درون حلقهٔ بیرونی بیش از 70 درصد جرم غبار سرد کل کهکشان است و دمای آن حدود 19.5 K است، یعنی آشکارا کمتر از ~25.7 K ناحیهٔ مرکزی. از دید دینامیک سامانه، میلهٔ ستاره‌ای NGC 1291 شاید بارها «buckling» (ناپایداری خمشی) را از سر گذرانده و این با تحول ساختار درونی آن همراه بوده‌است؛ برای نمونه شکل مرتبهٔ اول «Box–Peanut» که در پروژهٔ MUSE TIMER رصد شده نشان می‌دهد میله پایداری دیرپا دارد و تاریخ شکل‌گیری آن به بیش از حدود 6.5 میلیارد سال بازمی‌گردد.

اما دربارهٔ هسته، NGC 1291 سیاه‌چالهٔ ابرپرجرمی در خود دارد که جرمش حدود 20 میلیون برابر جرم خورشید است؛ پیرامون آن منابع پرتو ایکس کم‌جرم و گاز پراکنده وجود دارد که با هم محیط پرانرژی این کهکشان را می‌سازند.

Planewave CDK 17"
SBIG STXL 11002 with AOX
Paramount ME
Astrodon 50mm LRGB
L22,R15,G15,B15 1200s
مجموع زمان نوردهی: 22.3 ساعت
محل عکاسی: El Sauce, Chile
نرم‌افزار پردازش: PixInsight, Photoshop