NGC 1291

NGC 1291

Ta galaktyka ma jeszcze jedno oznaczenie — NGC 1269. Jest to pierścieniowa galaktyka z poprzeczką, położona w gwiazdozbiorze Erydanu (Eridanus), w odległości około 33 milionów lat świetlnych od Ziemi. Jej najbardziej wyróżniającą się cechą jest centralna struktura poprzeczki gwiazdowej (bar), otoczona zewnętrznym pierścieniem, co nadaje jej niepowtarzalny wygląd „koła ze szprychami”. Ponieważ ma jednocześnie dojrzałe jądro galaktyczne i młode obszary gwiazdotwórcze w strefie pierścienia, astronomowie uważają, że znajduje się ona w fazie przejścia od galaktyki spiralnej do galaktyki soczewkowatej (lenticular galaxy), i dlatego uchodzi za typową „galaktykę przejściową”.

NGC 1291 liczy sobie około 12 miliardów lat; jej główne gwiazdy skupiają się w centralnym zgrubieniu, natomiast w zewnętrznym pierścieniu wciąż aktywnie powstają nowe gwiazdy, a te błękitne, młode gromady gwiazd ujawniają się w obserwacjach w ultrafiolecie i w podczerwieni. Według zdjęć w podczerwieni z teleskopu Spitzer masa zimnego pyłu w zewnętrznym pierścieniu stanowi ponad siedemdziesiąt procent masy zimnego pyłu całej galaktyki, a jego temperatura wynosi około 19,5 K — wyraźnie mniej niż ~25,7 K w obszarze centralnym. Z punktu widzenia dynamiki układu poprzeczka gwiazdowa NGC 1291 mogła już wielokrotnie przejść „buckling” (niestabilność giętną), czemu towarzyszyła ewolucja struktury wewnętrznej; zaobserwowany na przykład w projekcie MUSE TIMER kształt „Box–Peanut” pierwszego rzędu wskazuje, że poprzeczka gwiazdowa zachowuje trwałą stabilność, a historia jej powstawania sięga ponad około 6,5 miliarda lat.

Co się zaś tyczy jądra, NGC 1291 zawiera supermasywną czarną dziurę o masie około 20 milionów mas Słońca; wokół niej znajdują się małomasywne źródła promieniowania rentgenowskiego oraz rozproszony gaz, które wspólnie tworzą wysokoenergetyczne środowisko tej galaktyki.

Planewave CDK 17"
SBIG STXL 11002 with AOX
Paramount ME
Astrodon 50mm LRGB
L22,R15,G15,B15 1200s
Całkowity czas ekspozycji: 22,3 godz.
Miejsce fotografowania: El Sauce, Chile
Oprogramowanie do obróbki: PixInsight, Photoshop