NGC 1291

NGC 1291

Dit sterrenstelsel draagt daarnaast nog een ander nummer, NGC 1269, en is een geringd balkstelsel in het sterrenbeeld Eridanus, op ongeveer 33 miljoen lichtjaar van de Aarde. Zijn meest opvallende kenmerk is de centrale balkstructuur (bar) van sterren, waaromheen een buitenring loopt, wat het een uniek voorkomen van een “wiel met spaken” geeft. Doordat het tegelijk een volgroeide galactische kern en jonge stervormingsgebieden in de ringzone bezit, beschouwen astronomen het als een sterrenstelsel in een overgangsfase van een spiraalstelsel naar een lensvormig sterrenstelsel (lenticular galaxy), en zien het daarom als een typisch “overgangsstelsel”.

NGC 1291 is ongeveer 12 miljard jaar oud; de belangrijkste sterren verzamelen zich in de centrale verdikking (bulge), terwijl in de buitenring nog altijd actief nieuwe sterren worden gevormd, en deze blauwe jonge sterrenhopen komen naar voren in waarnemingen in ultraviolet en infrarood. Volgens de infraroodbeelden van Spitzer beslaat de massa aan koud stof binnen de buitenring meer dan 70% van die van het hele sterrenstelsel, bij een temperatuur van ongeveer 19,5 K, duidelijk lager dan de ~25,7 K van het centrale gebied. Vanuit het oogpunt van de systeemdynamica heeft de sterrenbalk van NGC 1291 mogelijk al meerdere keren een “buckling” (buiginstabiliteit) doorgemaakt, gepaard met de evolutie van de inwendige structuur; zo wijst de “Box–Peanut”-vorm van eerste orde die in het MUSE TIMER-project werd waargenomen erop dat de sterrenbalk een langdurige stabiliteit bezit en dat zijn vormingsgeschiedenis meer dan ongeveer 6,5 miljard jaar teruggaat.

Wat de kern betreft, NGC 1291 bevat een superzwaar zwart gat met een massa van ongeveer 20 miljoen keer die van de Zon; daaromheen bevinden zich röntgenbronnen van lage massa en diffuus gas, die samen de energierijke omgeving van het sterrenstelsel vormen.

Planewave CDK 17"
SBIG STXL 11002 with AOX
Paramount ME
Astrodon 50mm LRGB
L22,R15,G15,B15 1200s
Totale belichtingstijd: 22.3 uur
Opnamelocatie: El Sauce, Chile
Verwerkingssoftware: PixInsight, Photoshop