Xử lý nhân thiên hà: nén dải động bằng HDRMT

Phiền toái thường gặp nhất khi chụp thiên hà chính là nhân quá sáng. Ở tuyệt đại đa số thiên hà, độ sáng của phần trung tâm lớn hơn hẳn vùng ngoại vi; dù cảm biến hiện đại có thể thu được cả hai cùng lúc (mà không cháy sáng), việc thể hiện một dải động lớn đến vậy trên cùng một màn hình vẫn làm không ít người đau đầu. Bài này lấy M31 làm ví dụ, trình bày cách dùng HDRMultiscaleTransform (HDRMT) của PixInsight để nén dải động.

Vấn đề: nhân quá sáng, chi tiết bị nuốt mất

Trong phần lớn ảnh thiên hà trên mạng, phần trung tâm sáng đến mức lấy ánh sáng “nuốt” hết chi tiết lân cận — nhân là một mảng trắng bệch, không nhìn thấy được cấu trúc bụi xung quanh. Đây không phải là chụp kém, mà là dải động quá lớn và chưa được nén một cách thỏa đáng.

Hiệu quả của HDRMT

Dưới đây là ảnh đối chiếu việc nén dải động bằng HDRMT của PixInsight. Ảnh bên trái là kênh luminance gốc của M31, tức là dáng vẻ của đa số ảnh trên mạng: trung tâm quá sáng, chi tiết chìm nghỉm trong vùng sáng. Ảnh bên phải là M31 sau khi nén bằng HDRMT — có thể thấy phần nhân sáng không còn chói mắt như trước, nhờ vậy chi tiết bụi và các ngôi sao gần nhân đều trở nên rõ ràng hơn.

Ưu điểm của HDRMT

HDRMT có một ưu điểm rất quan trọng: tuy nén vùng sáng, nó không làm những chỗ vốn phải tối trở nên tối hơn ban đầu. Nói cách khác, so với vùng ngoại vi thì nhân thiên hà “vẫn là chỗ sáng nhất”, chỉ là không còn chói mắt nữa, nhờ đó bạn nhìn rõ được chi tiết mà logic sáng tối của khung hình vẫn không bị phá vỡ. Chính điều này khiến thành phẩm trông tự nhiên, không gợn cảm giác “nén quá tay”.

Nhược điểm và việc kết hợp mặt nạ

Dĩ nhiên HDRMT cũng có cái giá của nó: nó có thể ảnh hưởng tới các ngôi sao và những phần khác của khung hình. Vì thế, kết hợp vừa phải với mặt nạ sao hoặc mặt nạ phạm vi (range mask) để giới hạn phạm vi tác động là một kỹ thuật xử lý rất thường gặp.

Với ví dụ M31 lần này, tôi không dùng mặt nạ — vì M31 có khá ít sao sáng ở tiền cảnh, nên tác dụng phụ khi áp dụng trực tiếp không rõ rệt. Nhưng nếu quanh mục tiêu của bạn có kha khá sao sáng thì nên thêm mặt nạ bảo vệ, tránh để các ngôi sao bị vạ lây.

Tóm lại

Sau khi xử lý xong phần nhân, M31 trông đã bớt giống những tác phẩm của người mới thường thấy trên mạng. Nén nhân thiên hà là một bước then chốt của khâu xử lý nâng cao — hãy nhớ đặc tính “nén vùng sáng nhưng không nén quá tay” của HDRMT, rồi tùy tình huống mà kết hợp thêm mặt nạ, bạn sẽ giữ được đồng thời cả chi tiết của nhân lẫn các lớp sáng tối của tổng thể.