Maskers maken en toepassen in PixInsight

In de nabewerking van astrofoto’s is wat de meeste tijd kost vaak niet het toepassen van een bepaald proces, maar het maken van het masker dat dat proces nodig heeft. Hoe goed het masker gemaakt is, bepaalt rechtstreeks het resultaat van de bewerking. Dit artikel bundelt de concepten, de gangbare hulpmiddelen en enkele nuttige scripts voor het maken en toepassen van maskers in PixInsight.

Waarom maskers zo belangrijk zijn

Eigenlijk is bij de astrofoto-bewerking, afgezien van de stappen in de workflow en de parameters, het meest cruciale het masker dat in die stappen wordt gebruikt. Daarom is wat bij de bewerking de meeste tijd kost, vaak het maken van de maskers zelf.

Het is de moeite waard te vermelden dat het maken van maskers geen bijzonder snelle computer vereist; wat op de proef wordt gesteld, is het menselijk brein. Persoonlijk besteed ik veel meer tijd aan het maken van maskers dan de computer nodig heeft om de bestanden te verwerken, maar dat is een investering die de moeite waard is — is het masker eenmaal passend, dan is de bewerking meestal in een oogwenk klaar; het is veeleer het bijstellen van het masker zelf dat het merendeel van de energie opslokt.

Waar heeft men dan maskers nodig? Deconvolutie, lineair/niet-lineair stretchen, ruisreductie, het verwijderen van defecten, het wegwerken van artefacten, sterreductie — ik noem hier slechts enkele veelvoorkomende; in werkelijkheid vereisen nog veel meer bewerkingen een masker. Wilt u zich bekwamen in de nabewerking van astrofoto’s, leer dan het maken van maskers goed, want alleen zo kunt u met een specifiek doel een specifiek deel van het beeld aanpakken, zonder de andere gebieden te beïnvloeden die u liever ongemoeid laat.

Stermaskers: lijst met gangbare hulpmiddelen

Het stermasker is de meest voorkomende soort en tegelijk die welke de meeste inspanning vergt. Het principe voor het maken van stermaskers is in de grond vrijwel overal hetzelfde, maar om de essentie ervan werkelijk onder de knie te krijgen is toch opgebouwde ervaring nodig. De gangbare hulpmiddelen zijn in twee categorieën te verdelen:

• Hoofdhulpmiddelen: StarMask, MLT (MultiscaleLinearTransform), MaskGen, StarNet++.
• Ondersteunende hulpmiddelen: Morphological Transformation, Binarize, Convolution, PixelMath, Histogram Transformation.

Nevelmaskers: procedureel, geen handmatig schilderen nodig

Een typische behoefte is het versterken van het gas van een sterrenstelsel of nevel zonder de sterren te beïnvloeden. De manier om dat te doen komt neer op het maken van een geschikt masker. Via de speciale processen van PixInsight — zoals GAME, MLT, Dilation en Convolution gecombineerd met PixelMath — lukt dat moeiteloos, en zonder enig handmatig schilderen.

Luminantiemaskers: alleen de gewenste structuren selecteren

Nog een stap verder kunt u een verfijnder luminantiemasker maken, dat alleen bepaalde structuren in het beeld selecteert. Neem SH2-308 als voorbeeld: met uitsluitend PixInsight heb ik ooit ongeveer 5 tot 7 minuten besteed aan het maken van een masker dat alleen het eigenlijke lichaam van de “dolfijnenkop” selecteert en de sterren daarin eruit rekent.

De hulpbeelden die daarbij werden gebruikt, omvatten voornamelijk een volledig zwart beeld verkregen via PixelMath en een eenvoudig luminantiekanaal van de sterren (verkregen door de sterren eruit te halen en daarna het luminantiekanaal te onttrekken). Zodra dit masker op het oorspronkelijke beeld wordt toegepast, wordt bij het aanpassen alleen de kop van de dolfijn (zonder de sterren daarin) beïnvloed.

Wanneer u een masker met de hand moet bewerken: penseelgereedschap

De meeste maskers kunnen procedureel worden voltooid, maar af en toe is toch een handmatige fijnafstelling nodig. Op dit vlak hebben de penseelgereedschappen van PI een zekere ontwikkeling doorgemaakt:

• Dynamic Paint Brush: ontwikkeld door RBA (auteur van Mastering PixInsight), lijkt op het penseel van PS en laat u een masker snel met de hand bewerken. Het lijkt echter alleen wit te kunnen schilderen; kon het ook zwart schilderen, dan zouden de toepassingen ruimer zijn — om zwart te schilderen kunt u het combineren met de Clone Stamp.
• FAME-script: vanaf versie 1.2 is, naast de al bestaande ellips-, rechthoek- en lassoselecties, een penseelfunctie toegevoegd. Daardoor kunt u nu, zonder nog de Clone Stamp te hoeven gebruiken, het gewenste masker rechtstreeks in PI met een penseel schilderen, wat behoorlijk praktisch is. FAME kunt u toevoegen door in de Repository van PI https://raw.githubusercontent.com/setiastro/pixinsight-updates/main/ toe te voegen; na de automatische update vindt u het onder het tabblad SetiAstro bij de scripts.

De volgende drie korte clips demonstreren de Dynamic Paint Brush in de praktijk: