De volgende slimme telescoop van ZWO staat al getekend in het octrooiblad

Na het lezen van het octrooi voor de katadioptrische lichtweg van de Draco heb ik meteen ook de octrooien van ZWO doorgenomen. Van 2014 tot juli dit jaar heeft ZWO (Suzhou ZWO Co., Ltd.) in China in totaal 53 uitvindingen en gebruiksmodellen aangevraagd, plus daarnaast 14 modelrechten (in China “design patents” voor het uiterlijk). Het interessantst is de reeks van eind vorig jaar: één tubus, één complete telescoop, plus een besturingsmethode, een monteringskop en een modelrecht. Vergeleken met de in augustus dit jaar gepresenteerde S50 Pro is de tubusaanvraag inmiddels een product geworden; de aanvraag voor de complete telescoop is iets wat de S50 Pro nog niet heeft. Hoe de volgende slimme telescoop van ZWO er ongeveer uit gaat zien, staat in het octrooiblad dus al grotendeels getekend. Ik heb het op een rijtje gezet ter referentie.

Van accessoires naar complete telescoop

In het begin diende ZWO vooral gebruiksmodellen in: structurele verbeteringen aan accessoires zoals filterwielen, ADC’s en gidscamera’s. 2021 was het jaar met de meeste gebruiksmodellen, 11 in totaal; de equatoriale montering, de elektrische focuser en de camera met twee sensoren komen allemaal uit dat jaar. Na 2024 steeg het aandeel uitvindingen duidelijk: van de 14 aanvragen in 2025 zijn er 13 uitvindingen, en bijna allemaal gaan ze over slimme telescopen: pooluitlijning, doelen opzoeken, opnameplanning, temperatuurregeling en kalibratie (afb. 1).

ZWO heeft nog een gewoonte: vaak dient het op dezelfde dag meerdere aanvragen in. Op 5 juli 2021 werden op één dag 6 gebruiksmodellen ingediend, en in januari van het jaar erop werd de AM5 gepresenteerd; in maart 2023 werd een modelrecht voor een “telescoop” aangevraagd en een maand later kwam de Seestar S50 op de markt. Een modelrecht wordt meestal pas ingediend als het product bijna vaststaat, dus dit soort aanvragen valt vaak vlak voor de productpresentatie (afb. 2).

De reeks van eind vorig jaar volgt hetzelfde patroon:

1. 10 november 2025: de uitvinding “Tubusstructuur en beeldvormingsapparaat” (CN121254475A), met een door de aanvrager zelf ingediend verzoek om vervroegde openbaarmaking; op 2 januari dit jaar werd ze al openbaar gemaakt. Dezelfde dag werd ook een modelrecht voor een “slimme camera” ingediend (CN310001094S, in mei dit jaar gepubliceerd).

2. 31 december 2025: drie uitvindingen op dezelfde dag: “Beeldvormingsapparaat” (CN121771506A), “Besturingsmethode voor een beeldvormingsapparaat” (CN121771505A) en “Aandrijfstructuur en bijbehorende altazimutale montering en astronomisch waarnemingsapparaat” (CN121477464A).

Tubus, complete telescoop, besturingsmethode en monteringskop, plus het uiterlijk: op het eerste gezicht lijkt dit het complete octrooipakket van één nieuw toestel, maar vergeleken met de latere producten moeten het er twee zijn.

Tubus: de lichtweg opvouwen in een rechte buis

De conclusies van de tubusaanvraag beschrijven: een rechte cilindrische behuizing, in de buis twee of meer reflecterende elementen die de lichtweg in een U- of Z-vorm vouwen, plus een sensor om mee te fotograferen en een groothoeksensor om sterren te vinden en het beeld te kaderen, waarbij de twee lenzen aan hetzelfde uiteinde licht opvangen (afb. 3). De beschrijving noemt het vermijden van “een onstabiel zwaartepunt door een onregelmatige tubusvorm”; de oorspronkelijke S50 heeft een wigvormige behuizing, en daar lijkt het dus om te gaan. Het licht gaat in de buis heen en weer, zodat in dezelfde lengte een langere brandpuntsafstand past.

Deze aanvraag is later waarschijnlijk de S50 Pro geworden. Voor de op 25 augustus dit jaar gepresenteerde S50 Pro staat op de officiële website “opgevouwen lichtweg” in de specificaties, plus twee lenzen, een tele (260 mm, f/5,2) en een groothoek, wat overeenkomt met de conclusies van deze aanvraag; het op dezelfde dag ingediende modelrecht voor een “slimme camera” is zeer waarschijnlijk het uiterlijk van de S50 Pro. Van aanvraag tot presentatie was het ongeveer negen en een halve maand.

Complete telescoop: drie lenzen, koeling, harmonische kop

De aanvraag “Beeldvormingsapparaat” van 31 december is de complete telescoop: op 8 figuren zijn de behuizing, de kop en de interne opbouw getekend. Volgens de beschrijving zijn dit de belangrijkste punten (afb. 4):

1. Drie lenzen: een tele als hoofdlens, een gidslens en een groothoeklens, met oplopend kleinere brandpuntsafstanden. De beschrijving is in de achtergrondsectie over de stand van de techniek heel direct: nu bestaan alleen modellen met tele + groothoek, en door de mechanische fout van de altazimutale montering zelf komt de maximale belichtingstijd meestal niet verder dan 60 seconden. Een gidslens toevoegen lijkt bedoeld om de belichting per opname te verlengen.

2. De gidslens kan in de behuizing zijn ingebouwd of extern worden bevestigd, met een zwaluwstaartgroef, klikbevestiging of magneet aan de zijkant van de behuizing, en via USB of contactpunten worden aangesloten. Bij korte belichtingen waarvoor niet gegidst hoeft te worden, kan hij eraf, wat gewicht en stroom bespaart.

3. De telebuis bestaat uit een voor-, midden- en achterstuk; de openingen van het voor- en achterstuk wijzen dezelfde kant op, en de beschrijving noemt dit zelf een “U-vormig gevouwen lichtweg”, wat aansluit bij de tubusaanvraag van november. De diameter van de drie stukken wordt kleiner langs de lichtweg, en de groothoeklens zit tussen het voor- en achterstuk, met een optische as parallel aan die van de tele; een doel dat in het groothoekbeeld is gekozen, kan zo direct in het midden van het gezichtsveld van de tele worden geplaatst.

4. Aan de achterkant van de hoofdsensor is een halfgeleiderkoelelement (Peltier) geplakt, waarvan de hete kant is verbonden met koelribben die in het luchtkanaal van een ventilator liggen; de hoofdsensor heeft dus actieve koeling. Thermische ruis bij lange belichtingen zou daardoor veel makkelijker te verwerken moeten zijn.

5. De kop heeft één arm; elke as heeft een harmonische reductor met motor, in een L-vorm geplaatst; het batterijvak zit helemaal onderin de voet en dient tevens als contragewicht, om het kantelmoment op te vangen wanneer de tubus omhoog komt; boven op de enkele arm is bovendien een uitsparing als handgreep gemaakt. Het op dezelfde dag ingediende octrooi “Aandrijfstructuur en bijbehorende altazimutale montering” bestaat eveneens uit twee loodrecht op elkaar staande harmonische aandrijvingen, en de beschrijving noemt als doel het aandrijven van een “tubus met een groot eigen gewicht”.

Dit is niet de S50 Pro. De S50 Pro heeft geen gidslens en geen koeling, en volgens de officiële website moet voor lange belichtingen van 60 seconden worden overgeschakeld naar de equatoriale modus, precies het probleem dat de achtergrondsectie van deze beschrijving wil oplossen. Legt men deze stukken bij elkaar, dan lijkt de aanvraag voor de complete telescoop het toestel te zijn dat na de S50 Pro komt, groter en zwaarder dan de huidige modellen, richting lange belichtingen van deep sky. Gidsen, koeling en harmonische aandrijving hoorden van oudsher bij traditionele astrofotografieapparatuur, en nu zijn ze in één slimme telescoop gepropt.

Aanvragen in het buitenland

Een andere verandering zit in het buitenland. ZWO had in 2021 maar één PCT-aanvraag; daarna volgden drie jaar niets, en tussen december 2024 en januari 2025 werden er in één klap vier ingediend, waarvan “Optisch beeldvormingsapparaat” in juni dit jaar al in Europa is gepubliceerd (EP4757335A1). Bij modelrechten is het hetzelfde: in januari 2025 werd op één dag “Smart camera” ingediend in de VS en Japan; in Japan is het vorig jaar al geregistreerd, in de VS is het in augustus dit jaar verleend. De belangrijkste markt ligt al die tijd in het buitenland, maar eerdere octrooien werden bijna alleen in China aangevraagd; pas de laatste twee jaar begint ZWO ze ook buiten China aan te vragen, precies in de tijd dat de Seestar het best verkoopt en ook DWARF en Celestron Origin strijden om deze markt.

Vanuit octrooioogpunt

Tot slot toch nog even vanuit het octrooi bekeken:

1. Deze uitvindingen zijn nog in onderzoek en dus geen reeds verleende octrooien.

2. De onafhankelijke conclusie van de aanvraag voor de complete telescoop komt in feite neer op “drie lenzengroepen, tele, gids en groothoek, in dezelfde behuizing, plus aandrijving over twee assen, met oplopend kleinere brandpuntsafstanden”. Elk element afzonderlijk is niet nieuw: tele + groothoek heeft ZWO’s eigen Seestar S30 al, en tele + gids noemt de beschrijving zelf als stand van de techniek. China kent geen respijtperiode (grace period) voor nieuwheid bij producten die de aanvrager zelf al heeft verkocht; de reeds uitgebrachte Seestar kunnen dus ook als tegengeworpen document dienen. Tijdens het onderzoek zal de omvang waarschijnlijk moeten worden ingeperkt, en wat uiteindelijk het meest waarschijnlijk overblijft, zijn combinaties van afhankelijke conclusies zoals de U-vormige tubus, de koeling en de opbouw van de kop. Bij de tubusaanvraag is het vergelijkbaar: een lichtweg opvouwen met spiegels is op zichzelf een zeer oude techniek.

3. Een octrooistrategie laat alleen zien dat het bedrijf zijn R&D-middelen op deze richting inzet; het is geen garantie dat het product er zo uit gaat zien.

De timing lijkt overigens sterk op die van de Draco: bij de Draco werd de aanvraag in februari ingediend en in maart vervroegd openbaar gemaakt, en in de tweede helft van het jaar ging het product in de verkoop; bij de tubusaanvraag van ZWO was het november, vervroegde openbaarmaking in januari het jaar erop, het modelrecht werd op dezelfde dag ingediend, en in augustus dit jaar werd de S50 Pro gepresenteerd. De aanvragen voor de complete telescoop werden ruim een maand later ingediend en ook die zijn binnen een tot drie maanden na indiening openbaar gemaakt; naar het tempo van de S50 Pro te oordelen zal het niet lang meer duren. Hoe het er precies uitziet en wat de specificaties en de prijs zijn, weten we pas na de officiële presentatie, wanneer medeliefhebbers het toestel hebben gekocht en ermee hebben gefotografeerd.

(De afbeeldingen zijn statistische grafieken die ik heb samengesteld uit de gegevens van de octrooipublicaties, en schematische tekeningen die ik heb nagetekend op basis van de beschrijvingen van de octrooien; het zijn niet de oorspronkelijke octrooitekeningen en ook niet de daadwerkelijke productontwerpen.)