Nén dải động HDR: HDRMT và iHDR — Evan Tsai Astrophotography

Nhân thiên hà, nhân của các tinh vân sáng, nhân của các tinh vân hành tinh — những mục tiêu này thường có phần trung tâm cực sáng và vùng ngoại vi rất tối, tức là chênh lệch dải động rất lớn. Khi kéo giãn, thường thì lo cho phần nhân là phải hy sinh vùng ngoại vi, còn lo cho vùng ngoại vi thì nhân lại bị cháy sáng. Bài này tổng hợp vài hướng tiếp cận khi xử lý các mục tiêu có dải động cao, cùng hai công cụ HDRMT và iHDR trong PixInsight.

Máy ảnh hiện đại có còn cần ghép HDR truyền thống không?

Dải động của các cảm biến CMOS (và CCD) hiện đại ngày càng tốt hơn. Chỉ cần không bị cháy sáng quá nghiêm trọng — lấy đại khái mốc 0,92 sau khi chuẩn hóa (0 là đen, 1 là trắng) làm ranh giới — thì gần như mọi vùng nằm dưới mốc đó đều có thể nhờ khâu xử lý “nén dải động” mà trở lại bình thường, dù trông có vẻ đã cháy sáng. Cũng vì thế, những dịp thực sự phải viện đến thủ pháp HDR truyền thống (chẳng hạn chụp thêm một bộ ảnh phơi sáng ngắn để ghép) quả thật ngày càng ít đi.

Ngoài việc nén dải động, bạn cũng có thể dùng mặt nạ để kéo giãn ảnh theo từng đợt, ví dụ tự tay tạo mặt nạ, hoặc dùng Masked Stretch của PI; cách đó cũng đưa được vùng vốn bị cháy sáng trở lại bình thường.

Những cách này đặc biệt hợp với các mục tiêu có chênh lệch sáng tối rõ rệt, như vùng ngoại vi so với nhân của thiên hà, vùng ngoại vi so với nhân của tinh vân sáng, vùng ngoại vi so với nhân của tinh vân hành tinh. Miễn là thỏa mãn điều kiện “không cháy sáng nghiêm trọng” nói trên, bạn đều có thể dùng những thủ pháp này mà không cần quay lại làm ghép HDR truyền thống.

HDRMT: nén dải động trên kênh luminance phi tuyến

HDRMT (HDRMultiscaleTransform) là process trong PI chuyên dùng để nén dải động. Nó được dùng trên kênh luminance ở trạng thái phi tuyến, thường là với những ảnh có phân bố dải động cao, ví dụ thiên hà hay cụm sao cầu. Đã dùng nó rồi thì thường không cần làm thêm HDRComposition nữa.

Ví dụ, với một ảnh gốc của thiên hà vừa hoàn tất kéo giãn vĩnh viễn phi tuyến, bạn có thể so sánh vài hướng xử lý: dùng chức năng HDR Toning của Photoshop kèm một bước chỉnh tương phản, hoặc dùng thẳng HDRMT trong PI để nén phần nhân. Cả hai đều lấy lại được chi tiết của phần nhân quá sáng.

So sánh việc xử lý nhân thiên hà lần lượt bằng Photoshop HDR Toning và bằng PixInsight HDRMT

Nếu muốn hiểu trọn vẹn hơn nguyên lý và thao tác của việc tổng hợp dải động cao, PI có cung cấp chính thức một mẫu giáo trình WeDoArt-KC-dynamic-range-management.pxiproject, trong đó bao gồm nguyên lý cũng như cách dùng HDRComposition và HDRMT để làm việc này. Tải mẫu này từ PixInsight Distribution System, và nhớ cập nhật PI lên phiên bản mới nhất tương ứng.

Hình minh họa mẫu giáo trình chính thức của PI về tổng hợp dải động cao

iHDR: xong chỉ với một cú nhấp

iHDR mới hơn thì đi theo một hướng khác. Tuy xét về hiệu quả sau cùng thì kết quả của HDRMT thường vẫn tốt hơn, nhưng ưu thế của iHDR là chỉ cần một nút bấm là xong.

Cách dùng iHDR rất đơn giản: trước tiên kéo giãn vĩnh viễn phần sáng nhất của ảnh (ví dụ nhân của thiên hà) tới vị trí bạn muốn, tiếp đó áp dụng iHDR, nó sẽ tự động hoàn tất phần kéo giãn còn lại.

Kết quả xử lý dải động hoàn tất chỉ với một cú nhấp bằng iHDR

Tóm gọn lại: muốn chất lượng tốt nhất thì dùng HDRMT, muốn nhanh và tiện thì dùng iHDR; tùy tình huống mà chọn một trong hai.