Hiện tượng giả ở sao: hard edge và sao bị hư hại
Phóng to một tác phẩm ra xem, trạng thái của các ngôi sao thường là thứ tiết lộ rõ nhất trình độ xử lý hậu kỳ. Nếu sao bị phá hỏng hoặc sinh ra hiện tượng giả (artifact) trong quá trình xử lý, khi thu nhỏ thì không nhìn ra, nhưng phóng to lên là lộ nguyên hình. Bài này tổng hợp hai loại hiện tượng giả ở sao thường gặp — sao bị hư hại và hard edge — cùng nguyên nhân của chúng.
Sao bị hư hại: phần lớn là do mặt nạ làm chưa tốt
Thủ phạm gây hư hại sao thường là mặt nạ làm chưa tốt. Cứ phóng to lên là biết: ảnh nhỏ hay ảnh thu nhỏ trên Facebook có thể không nhìn ra, nhưng sau khi làm xong một số bước xử lý mà phóng to lên xem thì thường sẽ phát hiện các ngôi sao đã bị ảnh hưởng. Lấy một bộ ví dụ thực tế:
- Ngôi sao có độ sáng trung bình, do mặt nạ không chính xác, sau khi thu nhỏ sao bằng Erosion (trong PS là bộ lọc Minimum) thì tâm sao bị biến dạng và mất đối xứng — đây chính là tác dụng phụ thường gặp của bộ lọc xói mòn.
- Các sao nhỏ cũng vì lý do tương tự mà xuất hiện vòng đen một phần ở xung quanh.
Sau khi chỉnh lại mặt nạ và thu nhỏ sao thêm lần nữa, vùng xung quanh sao về cơ bản giữ được bình thường, cũng không còn tình trạng biến dạng.
Nói cho cùng, xử lý tốt chi tiết của sao là vì chính bạn chứ không phải vì người khác. Những khiếm khuyết này phải phóng to rất nhiều lần mới thấy được; có thể qua mắt được người khác, nhưng lại có lỗi với chính mình — đây cũng là lý do vì sao xử lý ảnh lại tốn nhiều thời gian đến thế.
Hard edge: hiện tượng giả bị làm mạnh lên trong quá trình xử lý
Một tình huống thường gặp khác là hard edge bên trong hoặc quanh viền sao. Thực ra nó là hiện tượng giả bị “tạo ra” hoặc “làm mạnh lên” trong quá trình xử lý — bằng chứng là trong tệp gốc vừa tích hợp (integration) xong, loại hard edge này không hề tồn tại, mà chỉ ló ra ở các bước xử lý về sau.
hard edge không chỉ xuất hiện ở ảnh băng hẹp, LRGB cũng có. Theo kinh nghiệm trước nay, nguyên nhân chính vẫn là mặt nạ sao: làm được một mặt nạ sao chính xác thì gần như giải quyết xong vấn đề này.
Ngoài ra còn một nguyên nhân dễ bị bỏ qua: cái vòng quanh viền sao rất dễ bị làm mạnh lên trong quá trình xử lý. Nếu bạn chụp bằng nhiều kính lọc mà kích thước sao ở mỗi kính lọc lại khác nhau, lại không chỉnh cho đồng nhất từ trước, thì sau khi kết hợp các kênh, mép của những ngôi sao có kích thước khác nhau sẽ hiện ra từng vòng đen (trắng) trong quá trình xử lý.
Vậy nên muốn xử lý ra những ngôi sao đẹp mắt thì thật ra rất cầu kỳ. Ngược lại mà nói, về lý thuyết nếu sao xử lý được tốt thì mục tiêu chụp trong cùng bức ảnh đó thường cũng không đến nỗi tệ — sao đẹp hay không, ở một mức độ nào đó, chính là hình ảnh thu nhỏ của độ tinh tế trong xử lý hậu kỳ. Cũng chẳng trách ảnh băng hẹp lại lắm vấn đề về sao đến thế; khi có thể không dùng sao thì thà đừng dùng.